Teknik Rehber
Prekast montaj süreci: fabrikadan sahaya adım adım
Prekast montaj, fabrikada üretilen kolon, kiriş ve çatı elemanlarının sahada vinçle yerine yerleştirilip birbirine bağlanmasıdır. Hazırlıktan son kontrole kadar her adımı, vinç güvenliğini ve süreyi belirleyen etkenleri anlatıyoruz.
Prekast montaj, fabrikada önceden üretilmiş betonarme yapı elemanlarının (kolon, kiriş, çatı makası, aşık, oluk kirişi) şantiyeye taşınması, vinçle yerine yerleştirilmesi ve birbirine bağlanarak taşıyıcı sistemin kurulması işidir. Yerinde döküm betonarmeden farkı, kalıp, donatı ve beton işlerinin büyük bölümünün sahada değil, kontrollü fabrika ortamında yapılmasıdır.
Bu yazıda bir endüstriyel yapının prekast taşıyıcı sisteminin fabrikadan sahaya nasıl ilerlediğini adım adım anlatıyoruz. Anlatılanlar genel uygulamayı yansıtır; her projenin ayrıntısı kendi statik projesi ve montaj planıyla belirlenir.
Montajdan önce: proje ve hazırlık
Hızlı ve güvenli bir montajın büyük kısmı, ilk eleman sahaya gelmeden önce yapılan planlamada kazanılır.
Statik proje ve eleman listesi
Prekast yapıda her eleman ayrı bir üründür. Statik projeden çıkan eleman listesinde her kolonun, kirişin ve makasın ölçüsü, donatısı, bağlantı detayı ve yapıdaki yeri tanımlanır. Elemanlar numaralandırılır; montaj planı bu numaralara göre hangi elemanın hangi sırayla kaldırılacağını gösterir.
Saha hazırlığı ve temeller
Prekast kolonlar çoğunlukla soket (çanak) temellere oturtulur. Bu temeller yerinde dökülür ve montaj başlamadan önce yeterli dayanıma ulaşmış olmalıdır. Aynı dönemde vinç ve tır trafiği için saha düzeltilir, zemin sıkıştırılır ve elemanların geçici olarak bekletileceği stok alanı belirlenir.
Aplikasyon
Akslar ve kotlar ölçüm ekibi tarafından sahaya işaretlenir. Temel soketlerinin konumundaki birkaç santimetrelik hata, yukarıdaki bütün kiriş ve makas bağlantılarına yansır. Bu nedenle aplikasyon kontrolü, montajın ilk kontrol noktasıdır.
Fabrikada üretim ve sevkiyat
Elemanlar montaj sırasına göre üretilir. Beton, kalıptan alma ve kaldırma için gereken dayanıma ulaşmadan eleman taşınmaz. Sevkiyat, sahadaki vinç kapasitesine ve stok alanına göre planlanır: sahaya bir günde kurulabilecek kadar eleman göndermek, hem saha kalabalığını hem de gereksiz aktarma kaldırmalarını azaltır.
Uzun kiriş ve makaslar için uzatılabilir dorseli özel taşıma araçları kullanılır. Güzergâh, köprü ve viraj geçişleri ile gerekli yol izinleri önceden kontrol edilir.
Montaj adım adım
- Kolonların yerleştirilmesi: Kolon vinçle kaldırılır, sokete indirilir, iki yönde şakülüne getirilir ve geçici kama ya da payandalarla sabitlenir. Ardından soket boşluğu beton ya da büzülmesiz harçla doldurulur.
- Kirişlerin oturtulması: Kirişler kolonlardaki konsollara (kısa çıkmalara) oturtulur. Bağlantı genellikle elastomer mesnet plakası ve kolondan çıkan pimlerle kurulur; pim boşlukları harçla doldurulur.
- Çatı makaslarının montajı: Makaslar kolon başlarına ya da ana kirişlere yerleştirilir ve bağlantıları tamamlanır. Geniş açıklıklı çatıyı taşıyan bu elemanlar, kaldırma sırasında devrilmeye karşı en dikkatli sabitlenen parçalardır.
- Aşıkların dizilmesi: Aşıklar makasların üzerine projede belirlenen aralıklarla yerleştirilir; çatı kaplaması bu elemanlara bağlanır.
- Oluk kirişleri: Yağmur suyunu toplayan oluk kirişleri yerleştirilir ve bağlantıları tamamlanır. Suyun iniş noktalarına akışı, projedeki eğim detayına göre sağlanır.
- Derz ve bağlantıların tamamlanması: Bütün harç dolguları, kaynaklı ya da bulonlu bağlantılar ve derzler projeye göre bitirilir.
- Son kontroller: Kolonların düşeyliği, kiriş ve makas kotları, bağlantı detayları ve tolerans ölçümleri tutanağa geçirilir. Çatı ve cephe kaplamasına bu kontrollerden sonra geçilir.
Vinç seçimi ve kaldırma güvenliği
Vinç yalnız en ağır elemana göre seçilmez; elemanın ağırlığı, vincin kurulacağı noktaya uzaklığı ve bom uzunluğu birlikte değerlendirilir. Vinç üreticisinin yük tablosu, o mesafedeki gerçek kaldırma kapasitesini gösterir. Ağır ve uzun elemanlarda iki vinçle kaldırma gerekebilir; bu durumda kaldırma ayrıca planlanır.
- Kaldırma yalnızca elemana fabrikada yerleştirilmiş kaldırma halkalarından ya da projede gösterilen noktalardan yapılır.
- Sapan, kilit ve kancalar her kullanımdan önce gözle kontrol edilir; yük altındaki alana kimse girmez.
- Kuvvetli rüzgârda, yetersiz görüşte ve buzlanmada kaldırma durdurulur.
- Yüksekte çalışmada toplu ve kişisel koruyucu önlemler, 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu ve ilgili yönetmeliklerin gerektirdiği şekilde alınır.
Prekast montaj ile yerinde döküm: farklar
| Ölçüt | Prekast montaj | Yerinde döküm betonarme |
|---|---|---|
| Kalıp ve iskele | Fabrikada, tekrar kullanılan kalıplarla | Sahada, her açıklık ve kat için ayrı |
| Hava koşullarına bağımlılık | Üretim kapalı ortamda; sahada yalnız montaj | Döküm ve kür sahadaki havaya bağlı |
| Kalite kontrol | Tekrarlanabilir fabrika koşullarında | Her döküm sahada ayrı kontrol edilir |
| Sahada geçen süre | Kısalır; temel ve üretim paralel ilerler | Kalıp, donatı, döküm ve kür sırayla ilerler |
| Belirleyici risk | Kaldırma, taşıma ve bağlantı detayları | İşçilik ve kür koşulları |
Montaj ekibinde kim ne yapar?
Prekast montaj, birbirine bağlı çalışan küçük bir ekibin işidir. Görevlerin baştan net dağıtılması hem hızı hem güvenliği artırır:
- Vinç operatörü: Kaldırma işini yük tablosu sınırları içinde yürütür.
- İşaretçi (sapancı): Yükü bağlar ve operatörü tek kanaldan, belirlenmiş işaretlerle yönlendirir.
- Montaj ustaları: Elemanı yerine oturtur, şakülüne getirir ve geçici olarak sabitler.
- Ölçüm ekibi: Aks, kot ve düşeylik kontrollerini yapar.
- Teknik sorumlu: Montaj sırasını, bağlantı detaylarının uygulanmasını ve kontrol tutanaklarını takip eder.
Montaj süresini ne belirler?
Montaj süresi için tek bir rakam vermek doğru olmaz; süre projeden projeye değişir. Başlıca etkenler şunlardır:
- Yapının alanı, eleman sayısı ve açıklıkları
- Temellerin zamanında ve doğru kotta hazırlanması
- Sahaya erişim, stok alanı ve vinç sayısı
- Hava koşulları, özellikle rüzgâr ve kış şartları
- Üretim ve sevkiyat planının montaj sırasıyla uyumu
Deprem ve bağlantı detayları
Prekast bir yapının deprem davranışını büyük ölçüde elemanların birbirine nasıl bağlandığı belirler. Türkiye Bina Deprem Yönetmeliği (2018), önüretimli (prefabrik) betonarme binalar için ayrı tasarım kuralları içerir. Bu yüzden montajda projede gösterilen bağlantı detayının birebir uygulanması bir tercih değil, zorunluluktur.
Demircihan Prefabrik'te montaj
Demircihan Prefabrik olarak prefabrik betonarme kolon, kiriş, çatı makası ve diğer prekast elemanları Elazığ Teknova OSB'deki üretim tesisimizde üretiyor; fabrika, depo ve endüstriyel yapılarda montaj süreçlerini profesyonel ekibimizle yürütüyoruz. Projelendirmeden montaja kadar bütün süreci tek elden yönetmek, üretim sırasının montaj sırasıyla uyumunu kolaylaştırır.
Projeniz için montaj planı ve teklif almak isterseniz 0424 236 25 40 numaralı telefondan ya da [email protected] adresinden bize ulaşabilirsiniz.
Sık sorulan sorular
Prekast montaj hangi mevsimde yapılabilir?
Montaj yıl boyunca yapılabilir; ancak kuvvetli rüzgâr, buzlanma ve yoğun kar kaldırma işini geçici olarak durdurur. Soket dolgusu gibi sahada yapılan harç işlerinde düşük sıcaklık önlemleri alınır.
Temel ile eleman üretimi aynı anda ilerleyebilir mi?
Evet. Prekast sistemin başlıca avantajlarından biri budur: sahada temel kazısı ve betonu yapılırken elemanlar fabrikada üretilir.
Taşıma ya da kaldırma sırasında hasar gören eleman ne olur?
Hasarlı eleman montaja alınmaz; durumu statik sorumlunun değerlendirmesine sunulur. Hasarın türüne göre onarım ya da yeniden üretim kararı verilir.
