Çatı Makası

Çatı makası nedir?

Çatı makası, prekast endüstriyel yapılarda iki kolon arasındaki ana açıklığı geçen, genellikle ortası yüksek ve uçlara doğru alçalan eğimli bir üst yüzeye sahip prekast çatı kirişidir. Üst yüzeydeki bu eğim, çatıya su tahliyesi için gereken eğimi kazandırır. Sektörde çift eğimli ve tek eğimli tipleri kullanılır.

Endüstriyel yapıdaki görevi

Çatı makası, prekast çatı sisteminin ana taşıyıcısıdır. Çatı kaplamasının ağırlığı ile kar ve rüzgâr yükleri önce aşıklara, aşıklardan makasa, makastan da kolonlara aktarılır. Makas açıklığı, binanın iç hacminin ne kadar kolonsuz olacağını belirlediği için üretim hattının yerleşimini, forklift ve vinç trafiğini doğrudan etkiler. Makasın kolonla bağlantısı, deprem sırasında makasın kolon başından kaymasını ve devrilmesini önleyecek şekilde detaylandırılır.

Makas aralığı ve aşık ilişkisi

Makaslar arasındaki mesafe (aks aralığı), aşıkların boyunu ve kesitini belirler. Makas aralığı büyüdükçe daha az sayıda makas kullanılır, ancak aşıklar uzar ve güçlenmesi gerekir. Bu denge; yapının toplam eleman sayısını, montaj süresini ve maliyetini etkilediği için proje aşamasında birlikte değerlendirilir.

Kesit ve tasarım

Çatı makasları çoğunlukla I kesitli olarak tasarlanır; gövde yüksekliği ortadan uçlara doğru azalır. Uzun açıklıklarda sektörde genellikle öngermeli üretim tercih edilir. Makasın boyu, yüksekliği, eğimi, öngerme ve donatı düzeni; açıklık, çatı kaplama tipi, kar yükü ve varsa çatıya asılacak tesisat yükleri dikkate alınarak statik projede belirlenir.

Üretim

Makaslar, projeye özgü boy ve eğime göre ayarlanan uzun kalıplarda üretilir. Aşık bağlantıları için gereken pimler, kovanlar ve gömülü parçalar döküm öncesinde yerleştirilir. Uzun ve narin elemanlar olduklarından kalıptan alma, stoklama ve yükleme sırasında doğru noktalardan kaldırılmaları gerekir; kaldırma noktaları tasarım aşamasında belirlenir.

Sevkiyat ve montaj

Çatı makasları boylarına uygun nakliye araçlarıyla şantiyeye taşınır. Sahada vinçle kaldırılarak kolon başlarına oturtulur ve pimli bağlantıyla sabitlenir. Makaslar yerleştikten sonra aşıklar montajlanır; böylece çatı sistemi kısa sürede kaplamaya hazır hâle gelir. Uzun boylu makaslarda nakliye güzergâhı ve vinç kapasitesi proje başında birlikte planlanır.

Doğru makas seçimi

Makas seçimi yalnızca açıklıkla sınırlı değildir. Çatıya ileride güneş paneli, havalandırma ekipmanı veya asma tesisat eklenecekse bu yüklerin baştan tasarıma katılması, yapının ömrü boyunca esneklik sağlar. İhtiyaç duyduğunuz kolonsuz açıklığı ve çatı kullanım planınızı paylaşmanız, doğru makas tasarımının ilk adımıdır.