Prekast beton kazık nedir?
Prekast beton kazık, fabrikada belirli kesit ve boyda üretilen, şantiyede çakma makinesiyle zemine sürülen derin temel elemanıdır. Yerinde dökülen kazıklardan farklı olarak zemine girdiğinde betonu tamamlanmış ve dayanımı doğrulanmış durumdadır. Çakılırken çevresindeki zemini yana ittiği için deplasman kazığı olarak sınıflandırılır.
Temeldeki görevi
Üst zemin katmanları yapı yükünü taşıyamayacak kadar zayıf ya da sıkışabilir olduğunda kazık, yükü daha derindeki sağlam katmanlara aktarır. Yük, kazığın ucundaki direnç ve gövde yüzeyi boyunca oluşan sürtünme ile zemine iletilir. Kazık grupları, üzerlerine dökülen kazık başlığı ile birbirine bağlanır ve kolon ya da duvar yükünü birlikte taşır. Bu sistem oturmaları sınırlamak ve yapının zemine güvenli oturmasını sağlamak için kullanılır.
Kesit ve tipler
Prekast kazıklarda en yaygın kesit karedir; altıgen, yuvarlak ya da içi boş kesitler de kullanılır. Kazıklar betonarme veya öngermeli olarak üretilebilir. Kazık boyu, sağlam katmanın derinliğine göre belirlenir; tek parçada taşınamayacak uzunluklarda kazıklar, sahada mekanik ek parçalarıyla birleştirilen segmentler hâlinde üretilir. Kazık ucu sert zemine girişi kolaylaştırmak için sivri biçimlendirilebilir ya da çelik uç parçasıyla korunabilir.
Üretim
Kazıklar çelik kalıplarda, boyuna donatı ve etrafını saran sargı donatısıyla üretilir. Çakma sırasında en çok zorlanan baş ve uç bölgelerinde sargı donatısı sıklaştırılır. Beton vibrasyonla sıkıştırılır ve kontrollü kürle çakma gerilmelerine dayanacak dayanıma ulaştırılır. Her kazıkta ölçü, doğrusallık ve baş yüzeyinin düzlüğü kontrol edilir.
Sevkiyat ve çakma
Kazıklar, eğilmeye karşı belirlenmiş kaldırma noktalarından kaldırılır ve istiflenir. Sahada çakma makinesinin kulesine alınan kazık, şahmerdan darbeleriyle hedef derinliğe sürülür. Çakma sırasında her kazık için darbe sayısı ve ilerleme kaydedilir; bu kayıt kazığın taşıma kapasitesine dair sahada bilgi verir ve gerektiğinde yükleme deneyleriyle desteklenir. Çakma tamamlandığında kazık başları proje kotunda düzeltilir ve başlık betonuyla bağlanır.
Zemin etüdü ve kazık tasarımı
Kazıklı temel tasarımı, sondaj ve arazi deneylerini içeren bir zemin etüdüyle başlar. Sağlam katmanın derinliği, zeminin cinsi ve yeraltı suyu durumu; kazık kesitini, boyunu ve kazıklar arası mesafeyi belirler. Çakma sırasında karşılaşılabilecek sert tabakalar ya da iri taneler de kazık ucunun ve donatının seçiminde dikkate alınır.