Prekast Menfez

Prekast menfez nedir?

Prekast menfez, karayolu ve demiryolu dolgularının altından suyun karşı tarafa geçmesini sağlayan, dikdörtgen kesitli betonarme yapıdır. Fabrikada belirli boylarda segmentler hâlinde üretilir ve sahada uç uca dizilerek istenen uzunlukta bir geçit oluşturur.

Görevi

Bir yol ya da demiryolu dereyi, kuru vadiyi veya yağmur suyu akış yolunu kestiğinde menfez, suyun dolgu içinde birikmeden karşıya geçmesini sağlar ve dolgunun su etkisiyle zarar görmesini önler. Aynı yapı, yolun altından tarla yolu, yaya ya da hayvan geçidi olarak da kullanılabilir.

Tipler

Tek gözlü menfezler tek bir kapalı kutu kesitten oluşur. Debinin yüksek olduğu ya da dolgu yüksekliğinin sınırlı kaldığı yerlerde iki göz yan yana yerleştirilerek çift gözlü menfez elde edilir. U kesitli elemanlar ise üstü ayrı bir tavan plağıyla kapatılarak kullanılır; büyük kesitlerde taşıma ve kaldırmayı kolaylaştırır. Göz ölçüsü hidrolik hesapla, duvar ve plak kalınlıkları ile donatı ise dolgu yüksekliği ve trafik yüküne göre statik hesapla belirlenir.

Üretim

Menfez segmentleri çelik kalıplarda, donatı kafesiyle birlikte üretilir. Segment uçları, komşu segmentle hizalanmayı kolaylaştıran geçmeli biçimde şekillendirilir; kaldırma ankrajları döküm öncesinde yerleştirilir. Beton vibrasyonla sıkıştırılır ve kontrollü kürle olgunlaştırılır. Her segmentte iç ölçüler, duvar kalınlıkları ve uç yüzeylerin düzgünlüğü kontrol edilir.

Sevkiyat ve montaj

Menfez yatağı kazılır, sıkıştırılmış bir yatak tabakası ya da tesviye betonu ile eğimine uygun hazırlanır. Segmentler vinçle sırayla yerleştirilir ve birbirine itilerek hizalanır. Derzler conta ya da uygun sızdırmazlık malzemesiyle kapatılır. Giriş ve çıkışa başlık ve kanat duvarları yapılır. Menfezin iki yanı dengeli biçimde, katmanlar hâlinde doldurulup sıkıştırılır. Dere yatağındaki çalışma süresi kısaldığı için mevsim ve su seviyesine bağlı riskler azalır.

Hidrolik ve çevresel değerlendirme

Menfez tasarımında yalnız günlük akış değil, taşkın debisi de dikkate alınır. Giriş ve çıkışta oyulmayı önlemek için taş tahkimat ya da beton koruma yapılabilir. Balık ve yaban hayatı geçişinin önemli olduğu derelerde taban kotu ve göz ölçüsü bu ihtiyaç gözetilerek de değerlendirilebilir.