Kanalet

Kanalet nedir?

Kanalet, sulama şebekelerinde suyu ana ve yedek kanallardan tarlalara dağıtan, açık kesitli prekast beton kanal elemanıdır. Çoğunlukla yuvarlatılmış, yarı eliptik ya da parabolik kesitte ve ince cidarlı olarak üretilir. Elemanlar uç uca birleştirilerek kilometrelerce uzanabilen sulama hatları oluşturur.

Sulama şebekesindeki yeri

Kanaletler çoğunlukla zeminden yükseltilmiş olarak, sehpa adı verilen prekast mesnetler üzerine oturtulur. Bu sayede hattın eğimi arazinin engebesinden bağımsız ayarlanabilir ve su, tarlalara cazibeyle dağıtılabilir. Toprak kanallara göre sızma ve buharlaşma kaybını azaltır, bakımı kolaylaştırır ve tarım arazisinde daha az alan kaplar. Hat boyunca su alma yapıları ve savaklarla tarlalara su verilir.

Tipler ve detaylar

Kanaletler, taşıyacakları su miktarına göre farklı kesit büyüklüklerinde üretilir. Şebekenin başında büyük kesitler, uçlara doğru daha küçük kesitler kullanılır. Kanalet hattı; kanalet elemanları, sehpalar, sehpa temelleri ve geçiş parçalarından oluşan bir sistem olarak tasarlanır. Kesit tipi ve ölçüleri sulama projesinde ve ilgili idarenin teknik şartnamesinde belirlenir.

Üretim

İnce cidarlı yapı nedeniyle kanaletlerde yoğun, düşük geçirimli bir beton kullanılır. Hasır donatı yerleştirilen çelik kalıplarda beton vibrasyonla sıkıştırılır ve kontrollü kürle olgunlaştırılır. Uç bölgelerin ölçü hassasiyeti, derzlerin sızdırmazlığı için özellikle kontrol edilir; yüzeydeki çatlak ve boşluklar kalite kontrolde ayıklanır.

Sevkiyat ve montaj

Sahada önce sehpa temelleri ve sehpalar, projedeki kot ve eğime göre yerleştirilir. Kanaletler vinçle kaldırılarak sehpalara oturtulur ve uç uca birleştirilir. Elemanlar arasındaki derzler elastik conta ya da sızdırmazlık malzemesiyle kapatılır. Hat, işletmeye alınmadan önce su verilerek sızdırmazlık ve akış yönünden kontrol edilir. Kanaletler sulama sezonu dışında, kısa sürede monte edilebilir.

Bakım ve işletme

Kanalet hatlarında düzenli bakım; derzlerin, sehpaların ve su alma yapılarının kontrolüyle yürütülür. Açık kesit, birikmiş çamur ve bitki atıklarının kolayca temizlenmesine olanak tanır. Hasar gören bir eleman, hattın geri kalanına dokunmadan sökülüp yenisiyle değiştirilebilir.